HPV Nedir? Belirtileri, Bulaşma Yolları ve Tedavi Yöntemleri

HPV (Human Papillomavirus), cilt ve mukozaları enfekte edebilen, toplumda oldukça yaygın görülen bir virüs grubudur. 200’den fazla HPV tipi bulunmaktadır ve bu tiplerin tamamı aynı özelliklere sahip değildir.

Bazı HPV tipleri genital siğillere neden olurken, yüksek riskli olarak kabul edilen bazı tipler rahim ağzı başta olmak üzere belirli kanser türlerinin gelişiminde rol oynayabilir. Ancak HPV pozitifliği tek başına kanser anlamına gelmez.

HPV çoğunlukla yakın cilt teması ve cinsel temas yoluyla bulaşır. En önemli özelliklerinden biri ise enfeksiyonun çoğu kişide herhangi bir belirti oluşturmamasıdır. Bu nedenle kişi HPV taşıdığını uzun süre fark etmeyebilir.

Bu yazıda HPV nedir, nasıl bulaşır, belirtileri nelerdir, HPV testi nasıl yapılır, HPV kendiliğinden geçer mi, tedavisi var mıdır ve HPV’den nasıl korunulur sorularını ayrıntılı olarak ele alacağız.

Kısaca: HPV çok yaygın bir virüstür. Enfeksiyonların önemli bir bölümü bağışıklık sistemi tarafından zaman içinde kontrol altına alınabilir. Ancak bazı yüksek riskli HPV tiplerinin kalıcı olması rahim ağzında hücresel değişikliklere yol açabileceğinden düzenli tarama ve uygun takip önemlidir.

HPV Nedir? HPV Ne Demek?

HPV, “Human Papillomavirus” yani “İnsan Papilloma Virüsü” ifadesinin kısaltmasıdır. Cilt ve mukozal yüzeyleri enfekte edebilen bu virüs grubunun çok sayıda farklı tipi bulunur.

HPV tipleri genel olarak düşük riskli ve yüksek riskli gruplar şeklinde değerlendirilir. Düşük riskli bazı tipler özellikle genital siğillerle ilişkilidir. Yüksek riskli HPV tipleri ise enfeksiyonun kalıcı olması durumunda rahim ağzındaki hücresel değişikliklerin ve bazı kanserlerin gelişiminde rol oynayabilir.

Bu nedenle HPV ile ilgili en önemli noktalardan biri, virüsün hangi tip olduğundan çok, enfeksiyonun kalıcı olup olmadığı ve rahim ağzında herhangi bir hücresel değişikliğe yol açıp açmadığıdır.

HPV ve rahim ağzındaki hücresel değişiklikler hakkında daha ayrıntılı bilgi için HPV virüsü sayfamızı da inceleyebilirsiniz.

HPV Tipleri Nelerdir?

HPV’nin 200’den fazla tipi bulunur. Bunların tamamı kanser riski taşımaz. Klinik açıdan HPV tiplerini genel olarak iki ana grupta değerlendirmek mümkündür.

Düşük Riskli HPV Tipleri

Düşük riskli HPV tipleri genellikle kanser gelişimiyle ilişkili değildir. Bu gruptaki bazı HPV tipleri genital siğillere neden olabilir.

Özellikle HPV 6 ve HPV 11, genital siğillerle en sık ilişkilendirilen tipler arasındadır.

Genital siğiller hakkında ayrıntılı bilgi için genital siğiller sayfamıza göz atabilirsiniz.

Yüksek Riskli HPV Tipleri

Yüksek riskli HPV tipleri, özellikle kalıcı enfeksiyon oluşması halinde rahim ağzındaki hücresel değişikliklerin gelişiminde rol oynayabilir.

HPV 16 ve HPV 18, rahim ağzı kanseri ile en güçlü ilişkiye sahip yüksek riskli HPV tipleri arasında yer alır. Ancak yalnızca bu iki tip değil, başka yüksek riskli HPV tipleri de önem taşır.

Yüksek riskli HPV pozitifliği kanser tanısı değildir. Asıl önemli olan, HPV enfeksiyonunun kalıcı olup olmadığı ve rahim ağzında hücresel değişiklik gelişip gelişmediğidir.

HPV Nasıl Bulaşır?

HPV bulaşması çoğunlukla cinsel temas ve yakın cilt teması yoluyla gerçekleşir. Bulaş için mutlaka tam cinsel ilişki yaşanması gerekmez.

Genital bölgedeki ciltlerin birbirine temas etmesi de HPV’nin bulaşmasına neden olabilir. Vajinal, anal veya oral cinsel temas sırasında HPV bulaşabilir.

Bu nedenle kişinin HPV ile ne zaman karşılaştığını kesin olarak belirlemek çoğu zaman mümkün değildir. HPV enfeksiyonu uzun süre belirti vermeden kalabileceğinden, pozitif bir HPV testi yeni gerçekleşmiş bir bulaşmayı göstermez.

HPV Bulaşma Yolları

• Vajinal cinsel temas
• Anal cinsel temas
• Oral cinsel temas
• Genital bölgelerin yakın cilt teması
• HPV taşıyan cilt veya mukoza ile yakın temas

HPV ve vajinal flora arasındaki ilişki hakkında daha ayrıntılı bilgi için rahim ağzı HPV enfeksiyonu ve vajinal flora başlıklı yazımızı inceleyebilirsiniz.

HPV Sadece Cinsel Yolla mı Bulaşır?

HPV en sık cinsel temas ve yakın genital cilt teması yoluyla bulaşır. Ancak “HPV yalnızca cinsel ilişkiyle bulaşır” şeklinde kesin bir ifade kullanmak doğru değildir.

Çünkü bulaş için mutlaka penetrasyon gerçekleşmesi gerekmez. Genital bölgelerin birbirine temas etmesi de bulaş açısından önemlidir.

Bu nedenle HPV saptanan bir kişide enfeksiyonun ne zaman veya kimden geçtiğini yalnızca test sonucuna bakarak söylemek mümkün değildir.

HPV Belirtileri Nelerdir?

HPV belirtileri kişiden kişiye değişebilir. En önemli nokta ise HPV enfeksiyonlarının büyük bölümünün herhangi bir belirti oluşturmamasıdır.

Bu nedenle kişi kendisini tamamen sağlıklı hissederken HPV taşıyor olabilir.

Belirti ortaya çıktığında ise en sık görülen bulgulardan biri genital siğillerdir. Ancak genital siğil oluşturan HPV tipleri ile rahim ağzında hücresel değişikliklere yol açabilen yüksek riskli HPV tipleri aynı değildir.

HPV Belirtileri Ne Zaman Ortaya Çıkar?

HPV enfeksiyonunda belirtilerin ortaya çıkması için sabit bir süre yoktur. Bazı kişilerde siğiller enfeksiyondan bir süre sonra ortaya çıkabilirken, birçok kişide hiçbir belirti görülmez.

Ayrıca HPV enfeksiyonu uzun süre sessiz kalabileceği için, siğil veya HPV pozitifliği saptandığında enfeksiyonun tam olarak ne zaman alındığını belirlemek çoğu zaman mümkün değildir.

HPV Siğil Yapar mı?

Evet. Bazı düşük riskli HPV tipleri genital siğillere neden olabilir.

Genital siğiller küçük, deri renginde veya farklı tonlarda kabarıklıklar şeklinde görülebilir. Tek tek ortaya çıkabilecekleri gibi bir arada da bulunabilirler.

Ancak önemli bir ayrım vardır: Genital siğil bulunması, rahim ağzında yüksek riskli HPV bulunduğu anlamına gelmez.

Aynı şekilde yüksek riskli HPV taşıyan bir kişide de genital siğil görülmesi şart değildir.

HPV Nasıl Anlaşılır?

HPV enfeksiyonunun anlaşılması, enfeksiyonun bulunduğu bölgeye ve kişinin durumuna göre değişir.

Kadınlarda rahim ağzı kanseri taraması kapsamında yapılan HPV testi, özellikle yüksek riskli HPV tiplerinin saptanmasında önemli bir yöntemdir.

Smear testi ise HPV’nin kendisini değil, rahim ağzındaki hücrelerde meydana gelebilecek değişiklikleri değerlendirmeye yardımcı olur.

Bu iki testin görevleri aynı değildir:

• HPV testi: Belirli yüksek riskli HPV tiplerinin varlığını araştırır.
• Smear testi: Rahim ağzındaki hücrelerin görünümünü değerlendirir.

Rahim ağzındaki hücrelerde şüpheli bir değişiklik saptanması halinde ise kolposkopi ile rahim ağzı daha ayrıntılı şekilde incelenebilir.

HPV Kanda Çıkar mı?

HPV tanısında rutin kan testi kullanılmaz. HPV enfeksiyonunun değerlendirilmesinde, enfeksiyonun bulunduğu bölgeden alınan örnekler ve uygun durumlarda HPV DNA testleri kullanılır.

Özellikle rahim ağzı açısından yapılan HPV testleri, rahim ağzından alınan örnek üzerinden belirli yüksek riskli HPV tiplerini araştırır.

Dolayısıyla “HPV kanda çıkar mı?” sorusunun pratik cevabı, HPV tanısının rutin kan testiyle konulmadığıdır.

HPV Pozitif Ne Demek?

HPV pozitif sonucu, yapılan testte araştırılan HPV tiplerinden birinin saptandığı anlamına gelir.

Bu sonuç tek başına rahim ağzı kanseri olduğunuz anlamına gelmez.

HPV pozitif bir kişide değerlendirme yapılırken HPV’nin tipi, kişinin yaşı, önceki test sonuçları ve smear sonucu gibi bilgiler birlikte değerlendirilir.

Özellikle yüksek riskli HPV saptanması halinde doktorunuz uygun takip veya ek değerlendirme planını belirler.

HPV Pozitif Ama Smear Negatif Olabilir mi?

Evet. Bir kişide HPV testi pozitif olurken smear sonucu normal veya negatif olabilir.

Bu durumda HPV saptanmış olmasına rağmen o sırada rahim ağzı hücrelerinde belirgin bir anormallik görülmemiş olabilir.

Bu sonuç “hiçbir sorun yok” anlamına gelmediği gibi “kanser var” anlamına da gelmez. HPV’nin tipi, kişinin önceki sonuçları ve diğer risk faktörleri dikkate alınarak uygun takip yapılır.

Smear sonuçlarının ne anlama geldiğini öğrenmek için smear testi sayfamızı inceleyebilirsiniz.

HPV Kendiliğinden Geçer mi?

Çoğu HPV enfeksiyonu bağışıklık sistemi tarafından zaman içinde baskılanabilir ve testlerde saptanamaz hale gelebilir.

Bu nedenle HPV pozitifliği her zaman kalıcı bir enfeksiyon anlamına gelmez.

Ancak bazı kişilerde HPV enfeksiyonu daha uzun süre devam edebilir. Özellikle yüksek riskli HPV tiplerinin kalıcı olması rahim ağzında hücresel değişiklik gelişme riskini artırabilir.

Bu nedenle HPV pozitifliği saptanan kişilerde doktorun önerdiği takip programının aksatılmaması önemlidir.

HPV Ne Kadar Sürede Geçer?

HPV’nin vücuttan ne kadar sürede temizleneceği kişiden kişiye değişir. Birçok enfeksiyon zaman içinde bağışıklık sistemi tarafından kontrol altına alınır.

Ancak belirli bir kişi için “HPV kesin olarak şu kadar ayda geçer” demek doğru değildir.

Enfeksiyonun devam edip etmediğini anlamanın en güvenilir yolu, doktorunuzun önerdiği takip ve testlerin zamanında yapılmasıdır.

HPV Tedavisi Var mı?

HPV virüsünü doğrudan ortadan kaldıran standart bir ilaç tedavisi bulunmamaktadır. Tedavi yaklaşımı, HPV’nin neden olduğu probleme göre belirlenir.

Örneğin genital siğiller için farklı tedavi yöntemleri uygulanabilir. Rahim ağzında HPV ile ilişkili hücresel değişiklikler saptanırsa ise değişikliğin derecesine göre takip veya tedavi planlanabilir.

HPV’ye Bağlı Genital Siğillerin Tedavisi

Genital siğillerin tedavisinde lezyonların sayısına, büyüklüğüne ve yerleşimine göre farklı yöntemler kullanılabilir.

Bunlar arasında kriyoterapi, koterizasyon, bazı lokal tedaviler ve uygun hastalarda cerrahi yöntemler bulunabilir.

Burada amaç HPV’yi vücuttan ilaçla yok etmek değil, oluşmuş siğilleri tedavi etmektir.

HPV’ye Bağlı Rahim Ağzı Hücresel Değişikliklerinin Tedavisi

Yüksek riskli HPV enfeksiyonuna bağlı olarak rahim ağzında hücresel değişiklik ortaya çıkarsa tedavi kararı hücresel değişikliğin derecesine göre verilir.

Bazı düşük dereceli değişikliklerde yalnızca takip yeterli olabilir. Daha ileri düzeydeki lezyonlarda ise LEEP veya konizasyon gibi tedaviler gündeme gelebilir.

Bu nedenle HPV pozitifliği ile doğrudan LEEP arasında otomatik bir bağlantı kurulmamalıdır.

HPV ile Rahim Ağzı Kanseri Arasındaki İlişki

Rahim ağzı kanserlerinin gelişiminde yüksek riskli HPV enfeksiyonunun önemli bir rolü vardır. Ancak HPV ile karşılaşan herkesin rahim ağzı kanseri geliştireceği düşünülmemelidir.

Asıl önemli olan, yüksek riskli HPV enfeksiyonunun kalıcı hale gelmesi ve zaman içerisinde rahim ağzı hücrelerinde ilerleyici değişikliklere yol açmasıdır.

Bu süreç çoğu zaman yıllar içerisinde gelişir. Düzenli tarama ve uygun takip sayesinde kanser öncesi değişiklikler erken dönemde fark edilerek gerekli tedaviler uygulanabilir.

HPV ile rahim ağzı kanseri arasındaki ilişkiyi daha ayrıntılı öğrenmek için HPV ve rahim ağzı kanseri başlıklı yazımızı okuyabilirsiniz.

Rahim ağzı kanseri hakkında kapsamlı bilgi için ayrıca serviks (rahim ağzı) kanseri sayfamızı inceleyebilirsiniz.

HPV’den Korunmak Mümkün mü?

HPV’den tamamen korunmak her zaman mümkün değildir. Bunun nedeni virüsün yalnızca penetrasyonla değil, yakın cilt temasıyla da bulaşabilmesidir.

Ancak HPV enfeksiyonu ve HPV’ye bağlı hastalıkların riskini azaltmak mümkündür.

• HPV aşısı yaptırmak
• Prezervatif kullanmak
• Cinsel partner sayısını sınırlamak
• Düzenli rahim ağzı kanseri taramalarını yaptırmak
• Sigara kullanmamak
• Doktorun önerdiği HPV ve smear takiplerini aksatmamak

HPV Aşısı Korur mu?

HPV aşısı, HPV’nin belirli tiplerine karşı koruma sağlayarak HPV’ye bağlı hastalıkların ve kanserlerin önlenmesine yardımcı olur.

HPV aşısının en önemli avantajlarından biri, kişinin virüsle karşılaşmasından önce uygulandığında daha yüksek koruma sağlamasıdır. Bununla birlikte aşı, daha önce HPV ile karşılaşmış kişilerde de bazı HPV tiplerine karşı koruma sağlayabilir.

HPV aşıları hakkında ayrıntılı bilgi için HPV aşıları sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Prezervatif HPV’den Korur mu?

Prezervatif kullanımı HPV bulaşma riskini azaltabilir ancak tamamen ortadan kaldırmaz.

Bunun nedeni HPV’nin yalnızca prezervatif tarafından kaplanan bölgelerden değil, çevredeki cilt bölgelerinden de bulaşabilmesidir.

Bu nedenle HPV’den korunmada prezervatif kullanımının yanı sıra HPV aşısı ve uygun tarama programları da önemlidir.

HPV Erkeklerde de Görülür mü?

Evet. HPV erkeklerde de görülebilir. Erkeklerde HPV enfeksiyonu çoğu zaman belirti vermeden seyredebilir. Bazı HPV tipleri genital siğillere, bazı yüksek riskli tipler ise belirli kanserlerin gelişiminde rol oynayabilir.

Erkeklerde HPV açısından değerlendirme, kişinin şikâyetlerine ve klinik durumuna göre yapılır. Genital siğil gibi görünür bir lezyon bulunması halinde muayene önemlidir.

HPV ve Gebelik

HPV pozitifliği tek başına gebeliğe engel değildir. Ancak gebelik planlayan veya gebelik sırasında HPV saptanan kişilerin takip planı, smear ve varsa kolposkopi bulguları dikkate alınarak oluşturulur.

Gebelik ve HPV ilişkisi hakkında daha ayrıntılı bilgi için HPV ve gebelik başlıklı makalemizi inceleyebilirsiniz.

HPV Pozitif Çıkarsa Ne Yapmalısınız?

HPV testiniz pozitif çıktıysa öncelikle paniğe kapılmamalısınız. HPV pozitifliği kanser tanısı değildir.

İzlenecek yol; HPV’nin tipi, smear sonucu, yaş, önceki test sonuçları ve kişisel risklere göre belirlenir.

Doktorunuz gerekli görürse:

1. HPV sonucunu değerlendirir.
2. Smear sonucunu birlikte inceler.
3. Gerekli durumlarda kolposkopi planlar.
4. Kolposkopide şüpheli alan görülürse biyopsi alabilir.
5. Sonuçlara göre takip veya tedavi planı oluşturur.

Buradaki en önemli nokta, HPV pozitifliğinin tek başına tedavi gerektiren bir hastalık olarak değerlendirilmemesidir. Öncelikle rahim ağzının durumunun belirlenmesi gerekir.

HPV Hakkında Sık Sorulan Sorular

HPV nedir?

HPV, cilt ve mukozaları enfekte edebilen, çok sayıda farklı tipi bulunan yaygın bir virüs grubudur. Bazı tipleri genital siğillere, bazı yüksek riskli tipleri ise belirli kanserlerin gelişimine katkıda bulunabilir.

HPV nasıl bulaşır?

HPV en sık cinsel temas ve yakın cilt teması yoluyla bulaşır. Bulaş için mutlaka penetrasyon gerçekleşmesi gerekmez.

HPV sadece cinsel yolla mı bulaşır?

HPV çoğunlukla cinsel temasla bulaşır ancak bulaş için mutlaka tam cinsel ilişki yaşanması gerekmez. Yakın genital cilt teması da bulaş açısından önemlidir.

HPV belirti verir mi?

HPV enfeksiyonlarının büyük bölümü herhangi bir belirti oluşturmaz. Bazı HPV tipleri genital siğillere neden olabilir.

HPV siğil yapar mı?

Evet. Özellikle düşük riskli bazı HPV tipleri genital siğillere neden olabilir.

HPV kanser yapar mı?

Yüksek riskli HPV tiplerinin kalıcı enfeksiyonu, rahim ağzı başta olmak üzere bazı kanserlerin gelişiminde rol oynayabilir. Ancak HPV pozitifliği tek başına kanser anlamına gelmez.

HPV pozitif olmak kanser olduğum anlamına gelir mi?

Hayır. HPV pozitifliği yalnızca testte araştırılan HPV tiplerinden birinin saptandığını gösterir. Kanser riski, HPV tipi ve rahim ağzındaki hücresel değişiklikler gibi faktörlerle birlikte değerlendirilir.

HPV kendiliğinden geçer mi?

HPV enfeksiyonlarının önemli bir bölümü bağışıklık sistemi tarafından zaman içinde kontrol altına alınabilir. Ancak bazı enfeksiyonlar kalıcı olabilir ve bu nedenle uygun takip önemlidir.

HPV’nin tedavisi var mı?

HPV’yi doğrudan ortadan kaldıran standart bir ilaç tedavisi yoktur. Ancak HPV’nin neden olduğu genital siğiller ve rahim ağzındaki hücresel değişiklikler uygun yöntemlerle tedavi veya takip edilebilir.

HPV aşısı korur mu?

Evet. HPV aşıları, aşı kapsamında bulunan HPV tiplerine karşı koruma sağlayarak HPV’ye bağlı hastalıkların ve kanserlerin riskini azaltmaya yardımcı olur.

HPV testi kimlere yapılır?

HPV testi özellikle rahim ağzı kanseri taraması kapsamında, yaşa ve uygulanan tarama programına göre kadınlarda kullanılır. Testin gerekip gerekmediği ve ne zaman yapılacağı kişinin yaşı ve klinik durumuna göre belirlenir.

HPV erkeklerde de olur mu?

Evet. HPV erkeklerde de görülebilir. Enfeksiyon çoğu zaman belirti vermese de bazı tipleri genital siğiller ve belirli kanserlerle ilişkili olabilir.

Prezervatif HPV’den tamamen korur mu?

Hayır. Prezervatif HPV bulaşma riskini azaltır ancak virüsün temas edebileceği tüm cilt bölgelerini kapatmadığı için tamamen koruma sağlamaz.

HPV pozitif çıkan kişi ne yapmalı?

HPV pozitifliği kanser anlamına gelmez. Sonuç, smear ve önceki testlerle birlikte değerlendirilerek doktorunuz tarafından uygun takip veya gerekli görülürse kolposkopi planlanmalıdır.

Sonuç

HPV, toplumda oldukça yaygın görülen bir virüstür ve enfeksiyonların büyük bölümü belirti vermeden seyredebilir. Bazı HPV tipleri genital siğillere neden olurken, yüksek riskli tiplerin kalıcı enfeksiyonu rahim ağzındaki hücresel değişikliklerin gelişiminde önemli bir rol oynayabilir.

Ancak HPV pozitifliği kanser tanısı değildir. Önemli olan HPV’nin hangi tip olduğunun, enfeksiyonun devam edip etmediğinin ve rahim ağzında hücresel değişiklik bulunup bulunmadığının uygun testlerle değerlendirilmesidir.

HPV’den korunmada HPV aşıları, güvenli cinsel yaşam ve düzenli rahim ağzı kanseri taramaları önemli yer tutar. HPV pozitifliği veya anormal smear sonucu saptanması halinde ise doktorun önerdiği takip programının aksatılmaması gerekir.

HPV, smear, kolposkopi ve rahim ağzındaki hücresel değişikliklerin birlikte değerlendirilmesi, doğru takip ve tedavi planının oluşturulması açısından önemlidir.

Prof. Dr. Eralp Başer
Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı
Jinekolojik Onkoloji Cerrahisi Uzmanı