Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklar: Tanı, Tarama ve Korunma Yolları

Cinsel yolla bulaşan hastalıklar (Sexually Transmitted Disease – STD), cinsel ilişki ile bulaşma riski yüksek olan enfeksiyonlardır. Bu hastalıklar vajinal, anal veya oral yollarla kolaylıkla yayılabilir. Prof. Dr. Eralp Başer, birçok enfeksiyonun hiçbir belirti vermeden ilerleyebileceğini vurguluyor. Bu nedenle düzenli taramalar hayati önem taşıyor.

Hangi Hastalıklar Cinsel Yolla Bulaşabilir?

Modern tıpta cinsel yolla bulaşabilen onlarca farklı mikroorganizma tanımlıyoruz. Klinik pratikte en sık rastladığımız hastalıklar şunlardır:

• Klamidya, Gonore (Bel soğukluğu) ve Mikoplazma.
• Genital herpes (HSV) ve HPV (Genital siğiller).
• Sifiliz (Frengi) ve Trikomonas.
• HIV (AIDS), Hepatit B ve Hepatit C gibi sistemik virüsler.

Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklar Nasıl Taranır?

Biz hekimler, belirti göstermeyen ancak taşıyıcı olan bireyleri saptamak için çeşitli tarama yöntemleri kullanıyoruz. Öncelikle araştırdığımız hastalığın türüne göre yöntemimizi belirliyoruz. Örneğin; vajinal veya üretral sürüntü, idrar örneği ya da kan tahlilleri ile kesin tanıya ulaşıyoruz. Doktorunuz, cinsel geçmişinizi değerlendirerek size özel bir test paneli planlayacaktır.

Kimler Düzenli Tarama Yaptırmalıdır?

Uzmanlar, bireyin cinsel alışkanlıklarına ve yaşına göre belirli periyotlarda test öneriyor. Cinsel olarak aktif her birey, hayatında en az bir kez HIV taraması yaptırmalıdır. Bunun yanı sıra şu gruplar için daha sıkı bir takip protokolü uyguluyoruz:

• 25 yaş altındaki tüm aktif kadınlar yılda bir kez gonore ve klamidya testi yaptırmalıdır.
• Birden fazla partneri olan veya korunmasız ilişki yaşayan bireyler yıllık taramalarını aksatmamalıdır.
• Tüm gebeler; bebek sağlığını korumak adına hepatit B, sifiliz ve HIV açısından taranmalıdır.

Sık Görülen Belirtiler Nelerdir?

Hastalıkların büyük bir kısmı sessiz ilerlese de bazı kişilerde belirgin işaretler ortaya çıkar. Genellikle hastalar şu şikayetlerle bizlere başvuruyor:

• Genital bölgede şiddetli yanma, kaşıntı veya kızarıklık.
• Anormal vajinal akıntı veya idrar yaparken sızı hissi.
• Genital bölgede ağrılı yaralar, siğiller veya uçuk benzeri lezyonlar.

Tedavi ve Korunma Yöntemleri

Enfeksiyonun türüne göre antibiyotik veya antiviral tedaviler uyguluyoruz. Tedavi süresince cinsel ilişkiden kaçınmak ve partnerin de eş zamanlı tedavi almasını sağlamak başarının anahtarıdır. Korunmak için şu yöntemler öne çıkar:

• Prezervatif (kondom) gibi bariyer yöntemlerin her ilişkide doğru kullanımı.
• HPV ve Hepatit B gibi aşıyla önlenebilen hastalıklar için aşılama programlarına uyulması.
• Şüpheli durumlarda vakit kaybetmeden uzman bir jinekoloğa danışılması.