Rahim ağzı yetmezliği tedavisinde rahim ağzı dikişi (serklaj): Kime, ne zaman, nasıl uygulanır?

Rahim ağzı yetmezliği nedir?

Serviks (rahim ağzı), büyüyen gebeliği rahim içinde tutan en önemli dokudur. Rahim ağzı açıklığı normalde gebeliğin son dönemlerinde, hemen doğum öncesinde oluşmalıdır. Rahim ağzı yetmezliği durumunda açılma erken olur ve gebelik kaybı riski belirgin olarak artar.

Nadiren gebeliğin erken dönemlerinde, özellikle 2. trimester denilen 12-24 hafta arasında rahim ağzı ağrısız bir şekilde açılabilir. Bu durumda gebelik kayıpları oluşabilir. Bu duruma rahim ağzı yetmezliği (servikal yetmezlik) denilir.

Gebelikte rahim ağzı kısalığı tanısı koymak ancak ultrasonla mümkündür. Ultrason incelemesi vajinal yol veya karından yapılabilir. 24 haftadan önce rahim ağzında yapılan ölçüm 25 mm den kısa ise kısa serviks tanısı konulur.

Rahim ağzı servikal uzunluk ölçümü genellikle 16 ile 24. gebelik haftaları arasında yapılır. Eğer ölçümde kısalık tespit edilirse, yakın takip ve tedaviye geçilmelidir.

Rahim ağzı yetmezliği belirtileri nelerdir?

Rahim ağzı kısalması belirtileri genellikle çok hafif olmaktadır. Bazen hiç belirti olmayabilir. Rahim ağzı kısalığı yaşayanlar genellikle doktora rutin kontrole gittiklerinde tanı alırlar. 

Bazı hastalarımız rahimde kasılmalar olmadan, vajinal akıntı veya su gelmesi şikayeti ile başvururlar. Anne adayının özellikle yeni başlayan vajinal sulu akıntı veya lekelenme gibi durumlara karşı tetikte olması gereklidir.

Rahim ağzı yetmezliği komplikasyonları nelerdir?

Zamanında tespit edilebilen hastalarımızda tedavi ile komplikasyon ihtimali az iken, tespit edilememiş  hastalarda erken doğum ve gebelik kaybı riski artar. Gebeliğin 5. ayı civarında tekrarlayan ağrısız gebelik kayıpları ile karşılaşılabilmektedir. 

Rahim ağzı açıklığı kapanır mı?

Gebelikte oluşan rahim ağzı açıklığı genellikle kapanmaz. Ancak gerekli ilaç tedavileri ile açıklığın ilerlemesi durdurulabilir. Bazı durumlarda acil serklaj operasyonu yapılarak, dikişle rahim ağzı kapatılabilir. 

Rahim ağzı yetmezliği tedavisi nasıl yapılır?

Tedavi şekli, hastamızın risk faktörleri, tıbbi öyküsü ve daha önce geçirdiği operasyonlara göre belirlenir. Anne ve bebeğe en faydalı olacak yaklaşım seçilmelidir. İlk kez kısa serviks durumu tespit edilen bir hastamızda, önce rahim ağzı sertliğini korumaya yönelik vajinal progesteron tedavisi verebiliyoruz. 

Bunun yeterli olmayacağını düşündüğümüz hastalarımızda ise rahim ağzına dikiş konması gerekebilmektedir. 

Rahim ağzının açılmasını önlemek mümkün müdür?

Rahim ağzı açıklığı olan hastalar çoğu zaman hiçbir belirti vermedikleri için, rahim ağzının açılmasını tam olarak önlemek mümkün olmamaktadır. Ancak yapılan ultrason taramalarında açıklık tespit etmemiz halinde, öncelikle progesteron tedavisi uygulanarak açılma önlenebilir.  

Serklaj ameliyatı nasıl yapılır?

Serklaj ameliyatı temel olarak  iki şekilde yapılabilir:

  • Vajinal yoldan serklaj
  • Abdominal yoldan (karından) serklaj
    • Açık yöntem
    • Kapalı yöntem (Laparoskopi veya robotik)

Eğer abdominal yani karından serklaj yapılmasını planlayacak olursa, bunu da açık (sezaryen kesisi gibi) veya çoğunlukla da kapalı (laparoskopik) olarak yapılabilmektedir. 

Her iki yaklaşımda da, ameliyat hastanede ve genellikle genel anestezi altında uyutarak yapılır. 

Vajinal serklaj yapılacaksa, litotomi pozisyonunda (doğum pozisyonu) vajen içerisine spekulum yerleştirilerek rahim ağzı görüntülenir. Ardından serklaj ipi ile (kalın şerit benzeri bir dikiştir), rahim ağzı etrafından geçilen dikişlerle servikal serklaj dikişi tamamlanır. 

Serklaj operasyonu tipleri (Vajinal ve abdominal serklaj)

(Kaynak: https://www.mdedge.com/obgyn/article/221832/obstetrics/transabdominal-cerclage-managing-recurrent-pregnancy-loss/page/0/1?reg=1&icd=login_success_email_match_norm)

Abdominal serklaj yapılacaksa, karından ya sezaryen benzeri bir kesi veya laparoskopi yöntemiyle rahim görüntülenir. Ardından rahim ağzının boyun kısmının en üst kısmından dikiş konularak serklaj tamamlanır. 

Genel olarak abdominal serklaj seviyesi, vajinal serklaj seviyesine göre belirgin olarak üstte olmaktadır. 

Serklaj kaçıncı haftada yapılır?

Eğer tekrarlayan gebelik kayıpları öyküsü (5 aylık hamilelikte rahim açılması) durumu varsa, serklaj planlanır. 

Serklaj operasyonu eğer vajinal yolla atılacak ise, genellikle gebeliğin 12-14 haftaları arasında atılır. Eğer daha önce yapılan vajinal serklaj operasyonları başarılı olmamışsa veya rahim ağzı dokusu miktarı yeterli değilse abdominal serklaj operasyonu yapılmalıdır. Abdominal serklaj ise, gebelik yokken atılmalıdır. 

Serklaj sonrası kanama olur mu?

Serklaj sonrası kanama az miktarda olabilmektedir. Genellikle birkaç gün içerisinde kanama durur. Lekelenmeden daha fazla miktarda kanama olursa mutlaka doktora başvurulmalıdır.

Serklaj sonrası enfeksiyon belirtileri nelerdir?

Nadiren de olsa serklaj sonrasında rahim ağzında veya gebeliğin barındığı amniyon sıvısında enfeksiyon oluşabilmektedir. Kötü kokulu vajinal akıntı, karın ağrısı, kasık ağrısı, ateş yüksekliği gibi belirtiler varsa enfeksiyon düşünülmelidir. 

Enfeksiyon durumunda acilen geniş etkiye sahip antibiyotik tedavisi başlanır.

Serklaj dikişi nasıl alınır? Serklaj ne kadar dayanır?

Dikiş eğer vajinal yolla atıldıysa genellikle doğum zamanı gelince, çoğunlukla da 37 hafta tamamlanınca alınır. Bazı durumlarda, örneğin su gelmesi durumlarında ise daha erken alınabilir. 

Abdominal serklaj dikişi ise genellikle alınmaz. Doğum sezaryen şeklinde yapılır ve dikiş yerinde bırakılır.

Serklaj sonrası anne adayı yatak istirahati yapmalı mıdır?

Serklaj sonrasında anne adayı ilk birkaç gün yatak istirahati yapmalıdır. Eğer sonraki günlerde risk görülmezse, rutin yürüyüş ve gündelik aktivitelere dönülebilir. Ancak karın içi basıncını artırabilecek hareketlerden ve spor aktivitelerinden kaçınılmalıdır.

Serklaj başarı şansı ne kadardır?

Serklaj operasyonu acil durumlar haricinde yapıldığında, başarı şansı oldukça yüksektir. Yapılan bir çalışmada vajinal serklaj sonrası başarı şansı (canlı doğum) %87.5 veya abdominal serklaj sonrası %94 olarak bildirilmiştir. (https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12388966/)

Sonuç

Serklaj operasyonu, rahim ağzı yetmezliği tanısı konulan kişilere uygulanan ve başarı şansı yüksek bir ameliyattır. Bu konuyla ilgili daha fazla bilgi için doktorunuza başvurmanızı öneririz.

Sağlıklı günler dilerim.

Prof.Dr. Eralp Başer

Prof. Dr. Eralp Başer

Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı, Jinekolojik Onkoloji Cerrahisi Uzmanı

[email protected]+90 533 433 02 82

Randevu Alın

Benzer Yazılar

Yorum Yazın