Prolapsus Nedir? Belirtileri, Nedenleri ve Tedavisi

I. Prolapsus Nedir?

Prolapsus, genital organların normal yerlerinden sarkması durumudur. Bu durum, pelvik taban kaslarının zayıflaması veya yetersizliği nedeniyle meydana gelir.

Prolapsus, genellikle rahim, mesane veya rektum gibi organları etkileyebilir. Rahmin sarkması prolapsus uteri (uterin prolapsus) olarak adlandırılır. İdrar kesesi sarkarsa sistosel ismini alır. Rektum sarkması ise rektosel olarak isimlendirilir.

A. Prolapsusun Tanımı

Prolapsus, kadınlarda pelvik taban kaslarının zayıflaması veya yetersizliği nedeniyle organların normal yerlerinden sarkması anlamına gelir. Bu durum, kadınlarda nispeten sık olarak izlenir. Yaş ilerlemesi, gebelik ve doğum, hormonal değişiklikler gibi faktörlerden kaynaklanabilir.

B. Prolapsus Türleri ve Oranı

Prolapsus, farklı organları etkileyebilir. En sık görülen prolapsus türleri rahim, mesane ve rektum prolapsusudur. Üçü de aynı zamanda vajinal sarkmaya neden olduğundan ortak isim olarak vajinal prolapsus ismini alırlar. Aşağıda rahim sarkmasına ait çizim izlenmektedir:

prolapsus nedir? rahimde sarkma

C. Prolapsusun Olası Komplikasyonları

Prolapsus, yaşam kalitenizi önemli ölçüde etkileyebilir ve çeşitli komplikasyonlara yol açabilir. Bunlar arasında kronik pelvik ağrı, idrar kaçırma, bağırsak problemleri ve cinsel işlev bozuklukları yer alır.

II. Prolapsusun Nedenleri ve Risk Faktörleri

Pelvik organlarda prolapsusun farklı nedenleri olabilir. Bunlar rahim, mesane ve rektum prolapsusu için farklılık gösterebilir.

A. Rahim Prolapsusu (Rahim sarkması)

  • Gebelik ve Doğumun Etkisi

Gebelik ve doğum, rahim prolapsusunun en yaygın nedenlerindendir. Bu süreçler, rahimi destekleyen pelvik taban kaslarının zayıflamasına neden olabilir.

  • Zayıflamış Pelvik Kaslar

Pelvik taban kaslarının yetersizliği, rahmin sarkmasına ve prolapsusun oluşmasına neden olabilir. Bu durum, yaş ilerlemesiyle birlikte daha da belirgin hale gelebilir.

  • Hormonal Değişiklikler

Hormonal değişiklikler, pelvik taban kaslarının zayıflamasına ve rahim prolapsusuna katkıda bulunabilir. Özellikle menopoz dönemindeki hormonal değişiklikler, prolapus riskini artırabilir.

B. Mesane Prolapsusu (İdrar kesesi sarkması – Sistosel)

  • Pelvik Taban Kaslarının Zayıflaması

Pelvik taban kaslarının zayıflaması veya yetersizliği, mesanenin sarkmasına ve prolapsusun oluşmasına neden olabilir.

  • İleri Yaş

İleri yaş, mesane prolapsusu riskini artırır. Yaşlanma sürecinde pelvik taban kasları zayıflayabilir ve organların normal pozisyonunu korumada zluk yaşanabilir.

  • Aşırı Zorlayıcı Fiziksel Aktiviteler

Aşırı zorlayıcı fiziksel aktiviteler, pelvik taban kaslarına zarar verebilir ve mesane prolapsusuna yol açabilir. Ağır kaldırma veya sürekli zorlu egzersiz yapma durumunda bu risk artar.

C. Rektum Prolapsusu (Rektosel)

  • Lifli Beslenme Yetersizliği

Lifli besinlerin yeterli miktarda tüketilmemesi, kabızlığa ve rektum prolapsusuna katkıda bulunabilir. Kabızlık, rektumun anüsten dışarı sarkmasına neden olabilir.

  • Kronik Kabızlık

Kronik kabızlık, rektum prolapsusunu tetikleyebilir. Düzenli dışkılama sağlanmadığında, rektumun normal yerinde kalması zorlaşır ve prolapsus gelişebilir.

  • Kas Zayıflığı

Rektum prolapsusu, pelvik taban kaslarının zayıflığı veya hasarıyla ilişkilidir. Bu durum, rektumun anüsten veya vajenden dışarı sarkmasına ve prolapsusun oluşmasına neden olabilir.

III. Prolapsusun Belirtileri ve Teşhisi

Prolapsusun belirtileri farklı prolapsus türlerinde değişiklik gösterebilir.

A. Genel Belirtiler

  • Pelvik Ağrı (Kasık ağrısı) ve Basınç Hissi

Prolapsus genellikle pelvik bölgede ağrı ve basınç hissiyle ilişkilidir. Bu durum, organların normal yerinden sarkması ve etrafındaki dokulara baskı yapmasıyla ortaya çıkar.

  • Vajinal Şişlik veya Vajende Ele Gelen Kitle

Vajinal bölgede şişlik, prolapsusun en önemli belirtisidir. Bu durum, etkilenen organların normal pozisyonunu koruyamaması ve vajinal girişten dışarı çıkması sonucu meydana gelir.

  • İdrar Kaçırma veya Sık İdrara Sıkışma

Prolapsus, mesanede (idrar kesesinde) olabilir ve idrar yapma şikayetlerine neden olabilir. İdrar kaçırma veya sık idrar sıkışması, prolapsusun belirtileri arasında yer alabilir.

B. Muayene ve Laboratuvar Bulguları

  • Jinekolojik Muayene

Prolapsusu teşhis etmek için jinekolojik muayene gereklidir. Bu muayene sayesinde, etkilenen organlar ve sarkma derecesi belirlemeye belirlenir.

  • İdrar Testleri

İdrar testleri, prolapsusun neden olduğu idrar yolu problemlerini tespit etmek için kullanılabilir. Bu testler, idrar yapma sıklığı, idrar kaçırma ve idrar sıkışması gibi sorunları değerlendirmeye yardımcı olur. Örneğin sarkmaya bağlı olarak idrar yolu enfeksiyonu olmuş olabilir.

  • Ultrason veya Manyetik Rezonans (MR) Kullanımı

Ultrason veya MR, prolapsusu teşhis etmek ve organların pozisyonunu daha ayrıntılı şekilde incelemek için kullanılabilir. Bu görüntüleme teknikleri, prolapsusun tedavi planlamasına rehberlik edebilir. Ayrıca eşlik eden rahim ve yumurtalık hastalıklarının da tespit edilmesi sağlanır.

IV. Prolapsusun Tedavisi

Prolapsus tedavisi, hastanın semptomlarına ve prolapsusun derecesine bağlı olarak değişir. Konservatif tedavi yöntemleri veya cerrahi müdahale seçenekleri kullanılabilir.

A. Konservatif Tedavi Yöntemleri

  • Pelvik Egzersizler (Kegel Egzersizleri)

Pelvik taban kaslarını güçlendirmek Kegel egzersizleri önerilebilir. Bu egzersizler, kasların tonusunu ve dayanıklılığını artırarak prolapsus semptomlarını hafifletebilir.

  • Diyet Değişiklikleri ve Kabızlığın Önlenmesi

Diyet değişiklikleri, lifli yiyeceklerin tüketimi ve yeterli miktarda su içmek gibi önlemler, kabızlığı önleyerek prolapsus belirtilerini hafifletebilir.

  • Hormonal Tedaviler

Hormonal tedaviler, menopozda hormonal değişikliklerin yol açtığı pelvik taban kaslarının zayıflamasını önlemeye yardımcı olabilir. Bu tedaviler, hormonal dengesizlikleri düzenlemek için kullanılabilir. Ancak sırf pelvik organları güçlendirmek için hormon tedavisi önerilmez.

B. Cerrahi Müdahale Seçenekleri

  • Süspansiyon (Asma) Ameliyatları

Süspansiyon ameliyatı, sarkmış organları normal pozisyonlarına getirmek için yapılır. Bu cerrahi vajinal yolla veya karından yapılabilir. Bu cerrahi müdahalede, etkilenen organların desteklenmesi ve prolapsusun düzeltilmesi amaçlanır.

İdrar torbası veya rahim sarkması olanlara laparoskopik süspansiyon operasyonları yapılabilir. Bu operasyonlardan sakro-kolpopeksi veya lateral süspansiyon yapılabilir. Bunlar genellikle laparoskopik yöntemle yapılır.

  • Kolpopeksi veya Kolporafi

Kolpopeksi veya kolporafi, rahim veya vajina prolapsusu için kullanılan cerrahi müdahale yöntemleridir. Bu işlemlerde, prolapsusun derecesine bağlı olarak etkilenen organların onarılması veya desteklenmesi sağlanır. Kolpopeksi vajinanın yukarı asılması, kolporafi ise vajinanın onarımıdır.

  • Histeropeksi veya Histerektomi

Histeropeksi veya histerektomi, rahim prolapsusu olan kadınlarda tercih edilen cerrahi yöntemdir. Bu işlemlerde, sarkmış olan rahmin yukarı asılması veya rahmin çıkarılması amaçlanır.

V. Prolapsusu Önleme ve Kendi Kendine Bakım

Prolapsusu önlemek ve kendine iyi bakmak, hastaların hayat kalitesini artırmaya yardımcı olabilir. Aşağıda, bu konuda alınabilecek önlemler ve kendine bakım önerileri bulunmaktadır. Bu önerileri ameliyattan sonra da uygulamak önemlidir.

A. Prolapsusu Önlemek İçin Alınabilecek Önlemler

  • Pelvik Kasları Güçlendiren Egzersizlerin Yapılması

Pelvik taban kaslarını güçlendiren egzersizler (kegel exercises), prolapsus riskini azaltabilir. Bu egzersizler, adım adım pelvik kasların güçlenmesine yardımcı olur.

  • Doğru ve Dengeli Beslenme

Dengeli bir beslenme düzeni, kabızlığı önlemeye yardımcı olabilir. Lif açısından zengin besinlerin tüketimi, prolapsusu önlemek için önemlidir.

  • Düzenli Tuvalet Alışkanlığı Edinilmesi

Düzenli ve sağlıklı tuvalet alışkanlıkları, prolapsus riskini azaltır. Dışkılama sırasında zorlanma olmaması önemlidir. Gereği halinde dışkı yumuşatıcı ürünler kullanılabilir.

B. Kendi Kendine Bakım Önerileri

  • Ağırlık Kaldırırken Dikkatli Olmak

Ağır nesneleri kaldırmak veya taşımak prolapsus riskini artırabilir. Ağırlık kaldırırken doğru teknikleri kullanmak ve aşırı yük taşımaktan kaçınmak önemlidir.

  • Sigarayı Bırakmak ve Sağlıklı Bir Yaşam Tarzı Sürdürmek

Sigara içmek, prolapsus riskini artıran faktörler arasındadır. Sigara kullanmayı bırakmak ve sağlıklı bir yaşam tarzı sürdürmek, prolapsusu önlemek için önemlidir.

**Önemli Not:

Bu yazıda yer alan bilgiler, genel bilgilendirme amaçlıdır ve doktor tavsiyesi yerine geçmez. Herhangi bir sağlık sorunu veya semptomunuz olduğunda mutlaka bir uzmana danışmanız önemlidir.

Sıkça Sorulan Sorular:

Prolapsus her yaş grubunda görülebilir mi?

Prolapsus, yaşamın herhangi bir döneminde görülebilir, ancak genellikle yaşla beraber risk artar. Pelvik taban kaslarının güçlenmesi ve düzenli egzersizler yapılması, prolapsus riskini azaltabilir.

Prolapsus tedavisi için cerrahi müdahale her zaman gerekli midir?

Prolapsus tedavisinde cerrahi müdahale özellikle ilerlemiş ve semptomları ciddi olan durumlarda tercih edilir. Daha hafif vakalarda konservatif tedavi yöntemleri etkili olabilir.

Prolapsus sonrası normal bir gebelik mümkün müdür?

Prolapsus, gebelik sırasında ve sonrasında oluşabilir. Dikkatli takip ve önerilerin uygulanması sayesinde gebelikte bir sorun oluşturması pek beklenmez. Eğer bir cerrahi planlanması gerekirse, bunun en erken doğumdan 2 ay sonra yapılması önerilir.

Daha fazla bilgi için:

Rahimde sarkma, temel bilgiler: https://www.uptodate.com/contents/pelvic-organ-prolapse-the-basics?search=uterine%20prolapse&source=search_result&selectedTitle=1~64&display_rank=1

Pelvik taban egzersizleri: https://www.uptodate.com/contents/pelvic-floor-muscle-exercises-beyond-the-basics?search=uterine%20prolapse&topicRef=17225&source=related_link

Prof. Dr. Eralp Başer

Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı, Jinekolojik Onkoloji Cerrahisi Uzmanı

[email protected]+90 533 433 02 82

Randevu Alın

Yorum Yazın