Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklar (STD) için Tarama Yöntemleri – Kime, Hangi Test Yapılmalı?

Cinsel yolla bulaşan hastalıklar (STD – Sexually transmitted disease), toplumda önemli bir sorundur. STD taşıyan kişilerin önemli bir kısmı herhangi bir belirti göstermezler. Bu nedenle hastalıkların yayılma riskleri ve bunlara bağlı komplikasyon gelişme riski maalesef artmaktadır.  Bu komplikasyonlar arasında:

  • Rahim ve tüp enfeksiyonları
  • Kısırlık
  • Kronik kasık ağrısı
  • Serviks kanseri (HPV’ye bağlı)
  • Hepatitler (Hepatit B ve C virüslerine bağlı)
  • AIDS (HIV virüsüne bağlı)

gibi ciddi sorunlar oluşabilmektedir. Taşıyıcı olma riski bulunan kişilerin bulunarak erken tedavi edilmesi ile komplikasyon riskleri düşürülebilir.

STD Hastalıkları Nelerdir?

Bu hastalıkların ortak özellikleri cinsel yolla bulaşabilmeleridir. Çoğu asemptomatik yani belirtisiz olabilir, bu nedenle taşıyan kişinin partnerini de enfekte edebilirler. 

  • Klamidya (Etkeni Chlamydia trachomatis)
  • Gonore (Bel soğukluğu – Etkeni: Neisseria gonorrhoea)
  • Trikomonas (Etkeni Trichomonas vaginalis)
  • Sifiliz (Frengi – Etkeni Treponema pallidum)
  • HIV
  • Hepatit B ve hepatit C
  • HPV (Etkeni Human papillomavirus)
  • Mikoplazma (Etkeni Mycoplasma genitalium – rutin tarama önerilmez)
  • Genital herpes (Etkeni Herpes simplex virus tip 2 – rutin tarama önerilmez)

Bunların testleri;

  • Genital sürüntü ile alınanlar: Klamidya, gonore, trikomonas, HPV, mikoplazma, herpes.
  • Kan ile alınanlar: Sifiliz, HIV, Hepatit B ve hepatit C, genital herpes (HSV-II)

STD için Risk Faktörleri:

  1. Cinsel Aktivite: Aktif cinsel yaşama sahip kişiler, özellikle de birden fazla partneri olanlar, STD’ler açısından daha yüksek risk altındadır. Son 60 gün içerisinde yeni bir partneri olan kişilerde risk normale göre daha fazladır.
  2. Korunmasız Seks: Prezervatif kullanmamak, STD kapma riskini artırır.
  3. Cinsel Yolla Bulaşan Hastalık Geçmişi: Daha önce STD geçirmiş kişiler, bazı durumlarda tekrar enfekte olma riski taşıyabilirler.
  4. Genç Yaş: Gençler ve genç yetişkinler, STD’lerin en sık görüldüğü yaş gruplarındandır. Bu durum, genellikle riskli cinsel davranışların daha yaygın olması ve cinsel eğitimin daha düşük olması nedeniyle olabilir.
  5. Erken Yaşta Cinsel Aktivite: Erken yaşta cinsel aktiviteye başlamak, STD riskini artırabilir, çünkü genç bireyler genellikle korunma yöntemlerini düzenli olarak kullanmayabilir.
  6. Madde Kullanımı: Alkol ve uyuşturucu kullanımı, kişilerin karar verme yeteneklerini etkileyerek korunmasız veya riskli cinsel aktivitelere yol açabilir.
  7. Cinsel Şiddet Mağduru Olmak: Tecavüz veya cinsel istismar mağdurları, STD kapma riski altındadır.
  8. Seks işçiliği yapan kişiler, cinsel yolla bulaşan hastalıklara karşı daha yüksek risk altında olabilirler.

STD tarama önerilerine bakacak olursak; (Bkz Kaynaklar)

25 yaş altı cinsel aktif kadınlarda:

  • Klamidya (C.trachomatis) – yılda bir kez
  • Gonore (N. gonorrhoea) – yılda bir kez
  • Trikomonas (T.vaginalis)- RİSK FAKTÖRLERİNDEN EN AZ BİRİ VARSA yılda bir kez
  • Sifiliz  (T.pallidum) – RİSK FAKTÖRLERİNDEN EN AZ BİRİ VARSA yılda bir kez
  • Hepatit B ve hepatit C – tek sefer, gerekirse belli aralıklarla tekrar – AŞI yapılmalı
  • HIV –  tek sefer, gerekirse belli aralıklarla tekrar
  • Smear testi ve HPV aşısı (yapılmadıysa)

25 yaş ve üzeri cinsel aktif kadınlarda:

  • Klamidya (C.trachomatis) – RİSK FAKTÖRLERİ EN AZ BİRİ VARSA
  • Gonore (N. gonorrhoea) – RİSK FAKTÖRLERİNDEN EN AZ BİRİ VARSA
  • Trikomonas (T.vaginalis)- RİSK FAKTÖRLERİNDEN EN AZ BİRİ VARSA
  • Sifiliz  (T.pallidum) – RİSK FAKTÖRLERİNDEN EN AZ BİRİ VARSA 
  • Hepatit B ve hepatit C – tek sefer, gerekirse belli aralıklarla tekrar – AŞI yapılmalı
  • HIV –  tek sefer, gerekirse belli aralıklarla tekrar
  • Smear testi ve HPV testi (30 yaş ve üzeri) – HPV aşısı yapılmalı

Erkekler:

  • HIV –  tek sefer, gerekirse belli aralıklarla tekrar
  • Hepatit B ve hepatit C – tek sefer, gerekirse belli aralıklarla tekrar – HBV AŞI yapılmalı
  • Risk faktörü olan veya eşcinsel erkeklerde;
    • Klamidya (C.trachomatis) 
    • Gonore (N. gonorrhoea)
    • Sifiliz  (T.pallidum) 

Gebeler:

  • Tüm gebelere hamileliğin başında yapılması gereken STD taramaları:
    • Hepatit B ve hepatit C
    • HIV
    • Sifiliz (T.pallidum) 
    • Klamidya (C.trachomatis) – <25 yaş , veya risk faktörü olanlarda
    • Gonore (N. gonorrhoea) –  <25 yaş,  veya risk faktörü olanlarda

Özetle;

STD enfeksiyonları özellikle genç erişkinlerde ve riskli cinsel davranışları bulunanlarda sıktır. Bu etkenler en sık kadınlarda ciddi sorunlara yol açtıklarından, risk altındaki kadınların taranması ve tedavileri özellikle önemlidir. Gebelikte risk durumuna bakılmaksızın tüm kadınlar önemli STD’lere karşı taranmalıdır.

Kaynaklar:

  1. Workowski KA, Bachmann LH, Chan PA, et al. Sexually Transmitted Infections Treatment Guidelines, 2021. MMWR Recomm Rep 2021; 70:1.
  2. U.S. Preventive Services Task Force. Final recommendation statement: Syphilis infection in nonpregnant adults and adolescents: Screening. June 2016. http://www.uspreventiveservicestaskforce.org/Page/Document/RecommendationStatementFinal/syphilis-infection-in-nonpregnant-adults-and-adolescents.
  3. US Preventive Services Task Force, Mangione CM, Barry MJ, et al. Serologic Screening for Genital Herpes Infection: US Preventive Services Task Force Reaffirmation Recommendation Statement. JAMA 2023; 329:502.
  4. US Preventive Services Task Force, Davidson KW, Barry MJ, et al. Screening for Chlamydia and Gonorrhea: US Preventive Services Task Force Recommendation Statement. JAMA 2021; 326:949.
  5. Thompson MA, Horberg MA, Agwu AL, et al. Primary Care Guidance for Persons With Human Immunodeficiency Virus: 2020 Update by the HIV Medicine Association of the Infectious Diseases Society of America. Clin Infect Dis 2021; 73:e3572.
  6. Committee on Adolescence, Society for Adolescent Health and Medicine. Screening for nonviral sexually transmitted infections in adolescents and young adults. Pediatrics 2014; 134:e302.

Prof. Dr. Eralp Başer

Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı, Jinekolojik Onkoloji Cerrahisi Uzmanı

[email protected]+90 533 433 02 82

Randevu Alın

Yorum Yazın